Engelli Kotası İçin Değil Çeşitlilik İçin

Türkiye’de toplam 10 milyon engelli, 3,5 milyon da işitme engelli olduğu tahmin ediliyor. TÜİK araştırmalarına göre, özel eğitim meslek lisesi mezunlarının sadece yüzde 10’u iş bulabiliyor. Şimdiye kadar çok fazla sesi duyulmamış olan ‘sessiz dünyalar’ın iş potansiyellerini ve istihdam imkanlarını araştırdık.

ÜRÜN DİRİER, urun.dirier@paradergi.com.tr

Alman yazılım firması SAP Başkanı Luisa Delgado’nun ünlü bir sözü vardır; “Yenilikler aşırı uçlardan gelir.” Bu motto çerçevesinde şirkete 2020’ye kadar yüzde 1 oranında engelli istihdamı yapacaklarını da açıklamıştı Delgado. “Çünkü ancak farklı düşünen insanlarla çalışarak 21. yüzyılın gereklerini yerine getirebiliriz” diye de eklemişti. Engelli istihdamı artık sadece bir kota doldurma meselesi değil. Dünyada yeni trend engelli istihdamını çeşitlilik kavramı çerçevesinde değerlendirmek. 

Dünya nüfusunun yüzde 15’ini engelliler oluşturuyor. Yaklaşık 7,5 milyar insanın yaşadığı dünyada 1 milyar engellinin yaşadığı varsayılıyor. Bu orana göre ülkemizde de 10 milyon engelli olduğu tahmin ediliyor. Bunların içinden yaklaşık 3,5 milyonu işitme engelli. Şimdiye kadar pek sosyal sorumluluk projeleri kapsamına alınmamış, pek görülmemiş olan 3,5 milyon. Ancak son zamanlarda işitme engellilerin de çalışma hayatına katılmalarıyla ilgili güzel örnekler gelmeye başladı. Konunun sosyal sorumluluk bacağındaki en güçlü oluşum, engelli iş gücü ile firmaları bir araya getiren Engelsizkariyer.com platformu.  İŞKUR özel istihdam lisansı ile 2008 yılından bu yana aktif olarak çalışan platformun kurucusu, engelliler için hazırlanan ve 17 yıl boyunca TRT’de yayınlanan Yaşadıkça programının sunucusu Mehmet Kızıltaş.

İŞ ARAYAN ENGELLİLERİN CV PLATFORMU

Engelsizkariyer’in çalışmaları arasında, engellilere karşı yetersiz ve yanlış bilgilerin ortaya çıkardığı ayrımcılıkla mücadele için Engellilerle İletişim eğitimleri bulunuyor. Bu eğitim şimdiye kadar binlerce yönetici, insan kaynakları uzmanı, kamu çalışanı ve üniversite öğrencisine verilmiş. İş arayan engellilerle engelli aday arayan firmaların bir araya geldiği Engelsizkariyer.com’da 10binden fazla engelli aday özgeçmişi ve CV’si yer alıyor. Engelliler için Liderlik Okulu, meslek edindirme kursları, kişisel gelişim eğitimleri, kişisel ve mesleki vasıflarını arttıran 55 e-öğrenme dersi de platform bünyesindeki hizmetlerden. İK’cılar için Başarılı Engelli Aday Seçme ve Yerleştirme Eğitimi, işveren ve çalışanlar için Engelli Çalışan İş Sağlığı ve Güvenliği eğitimi gibi kurumsal eğitimler de veriliyor.

ÇEŞİTLİLİK KAVRAMI ÖN PLANDA

Platformun kurucusu Mehmet Kızıltaş dünyada engelli istihdamına artık diversity (çeşitlilik) kavramı çerçevesinde bakıldığını anlatarak “İşitme engelliler eğitim ve meslek edindirme kursları ile her işi yapabilirler. Evrensel yaklaşım da budur. Sen bu işi yapabilirsin, sen yapamazsın denmesi artık ayrımcılık olarak kabul ediliyor” diyor. Gürültüden etkilenmeyecekleri için özellikle üretim ve sanayi sektöründe rahatlıkla çalışabileceklerini belirten Kızıltaş, beden işçiliği gerektiren lojistik, turizm, perakende firmalarında ve KOBİ’lerde çeşitli kategorilerde başarılı bir şekilde çalışan örneklerin bulunduğunu ifade ediyor. “İşitme cihazı ile duyabilen işitme engelliler içinse sınırlama yok. Eğitimleri ve niteliklerine uygun bilişim, eğitim, insan kaynakları, idari işler, muhaberat gibi her sektörde çalışabiliyorlar” diyen Kızıltaş, önemli olanın işverenin önyargısızca uygun pozisyonda istihdam sağlaması olduğunu belirtiyor. Dünyadan işitme engelli istihdamıyla ilgili çarpıcı örnekler veren Kızıltaş, şirket içinde işaret dili çevirmeni bulunduran firmalar da, özel işaret dili sohbet programı aracılığıyla işitme engelli çalışanla webcam üzerinden konuşabilen işverenler de olduğunu anlatıyor. Özellikle İrlanda’da perakende sektöründe işitme engelli çalıştıran firmalar bulunduğunu ifade eden Kızıltaş, “Çalışanlar müşterinin dudaklarını okuyarak hizmet veriyorlar. Dudak okuyan çalışan özel bir yelek giyiyor. Yelekte, ‘işitme engelliyim, yavaş konuşursanız dudak okuyabilirim’ yazıyor” diyor.

Her engellinin kendine özgü güçlü yanları olduğuna değinen Kızıltaş şu örnekleri aktarıyor: “Örneğin otizmli, aspergerli kişiler bilişim sektöründe harikalar başarıyorlar. Görme engelliler yazılımda iyiler, kod yazıyorlar. Zihinsel engelliler hizmet sektöründe ve eğitildikleri zaman perakendecilik, kütüphane ve turizm sektöründe çalışabiliyorlar. İstanbul Hilton’da ve TBMM’de çalışan down sendromlu gençlerimiz var. Yine ünlü bir oyun geliştirme firmasında bir işitme engellimiz dört yıldır çalışıyor.”

İşitme engelliler için acil durumlarda risk altında kalmalarını engelleyecek önlemlerin alınmasının iş güvenliği açısından kritik olduğunu da vurgulayan Kızıltaş şunları ekliyor: “İşveren risk almamak ya da olası risk için önlem almamak için işitme engelliyi işe almamayı tercih edebiliyor. Bu artık evrensel olarak ayrımcılığa giriyor.”

LC WAİKİKİ’DE İŞARET DİLİ EĞİTİMİ

LC Waikiki engelli istihdamıyla öne çıkan az sayıda firmadan biri. LC Waikiki Ücret ve Yetenek Yönetimi Müdürü Hande Özdağdeviren, mağazalarında an itibariyle toplam 139 işitme engelli istihdam ettiklerini söylüyor. Bünyelerinde işitme engelli çalışanların sayıca çok olmalarını göz önünde bulundurarak, şirket içerisinde işaret dili eğitimleri organize ettiklerini belirten Özdağdeviren, “Bu eğitimler işitme engelli çalışanımız tarafından veriliyor. Eğitime gönüllü olan tüm çalışanlarımız katılabiliyor” diyor. İşitme engelli çalışanların firmalar için birer avantaj olduğunu vurgulayan Özdağdeviren sözlerini şöyle tamamlıyor: “Bir ürünü ya da işi ellerine aldıklarında ürüne odaklanıyorlar. Dikkatleri dağılmadan ölçümlerini yapıp tamamlayabiliyorlar. Odaklanma konusunda oldukça faydalı işler çıkarttıklarını söylemek mümkün. Pratik olarak, yetkinlik seviyesi aynı olan bir diğer çalışana kıyasla daha verimli olabiliyorlar.”

VESTEL ENGELSİZ AKADEMİ ÇOK YAKINDA

Vestel de engellilere eşit fırsat verildiğinde ve doğru çalışma ortamı sağlandığında, engelsiz çalışanlar ile birlikte uyum içerisinde iş hayatına katılabileceklerine inanan firmalardan. Bu nedenle 2015’te “Eşit Şans” projesini başlatmıştı. Vestel’de hali hazırda engelli istihdam sayısı 500 civarı. İşitme engelli çalışan sayısı ise toplam 140. Vestel Şirketler Grubu İcra Kurulu Başkanı Turan Erdoğan, Eşit Şans projesi kapsamında Türkiye’de eğitim veren 19 Özel Eğitim Meslek Lisesi mezunlarının tamamına Vestel olarak çağrıda bulunduklarını ve iş imkanı sunduklarını belirtiyor. “Türkiye İstatistik Kurumu’nun engelli vatandaşlarla ilgili yaptığı araştırmaya göre işitme engellilerin yüzde 43’ü iş imkanlarının artırılmasını istiyor. Ayrıca, özel eğitim meslek lisesi mezunlarının sadece yüzde 10’unun iş bulabildiği bilgisine ulaştığımızda, bu projenin önemini iyice anladık” diyen Erdoğan, Vestel olarak ekonomik, sosyal veya fiziksel sebeplerden ötürü toplumsal hayata katılamayan tüm kesimlerin bilgi ve teknolojiye erişimine katkıda bulunmayı kurumsal sorumluluk bilinci olarak gördüklerini vurguluyor. Çok yakında Vestel Engelsiz Akademi eğitim modülü ile fabrikaya gelmeden okulda eğitim sürecini başlatmayı mümkün hale getireceklerinin haberini de veren Erdoğan sözlerini şöyle sürdürüyor: “Engelli çalışanlarımız fabrikada karma olarak çalışıyorlar. Dinlenme saatlerinde sosyalleşmelerine önem veriyoruz, bu sebeple belirlediğimiz bölümlere yerleştiriyoruz. Üretim tesislerimizde kullanılan, işaret dilinde bulunmayan teknik kelimeler için uzmanlarla birlikte özel çalışmalar yapıyoruz. Engelli vatandaşlarımızın desteklenmesi için yaptığımız çalışmalar Eşit Şans projesi ile sınırlı değil. 2014 yılında Türkiye Zihinsel Yetersiz Çocukları Yetiştirme ve Koruma Vakfı (ZİÇEV) işbirliğiyle başlattığımız Yeter ki Şans Ver projemizle engelli gençlerimizi hayata kazandırma çalışmalarımızı sürdürüyoruz.”

SESSİZ KAHVALTI TOPLANTILARI DÜZENLİYOR

İşe alım danışmanlık firması Michael Page’den Finans Divizyonu Direktörü Fatih Cömert, engelli istihdamı konusunda kurumsal yapıdaki şirketlerde farkındalık ve bilinçlenmenin son yıllarda artış gösterdiğini belirtiyor. “Farkındalığın artmasında engelli bireylerin eğitim düzeylerindeki gelişimin de katkısı göz ardı edilmemeli” diyen Cömert, bir işe alım ve danışmanlık şirketi olarak müşterilerine her yıl, engelli istihdamı üzerine farkındalık yaratacak etkinlikler düzenlemeye özen gösterdiklerini vurguluyor. “Son üç yıldır bu konuda şirketlerin İK yöneticilerine yönelik özel toplantılar düzenliyoruz. Örneğin karanlıkta kahvaltı, sessizlikte kahvaltı gibi iş toplantıları organize ederek başta İK yöneticilerinin ve karar verici konumdaki yöneticilerin engellilerle empati yapmalarına imkan sağlayacak bir ortamda toplantılar düzenliyoruz.  Bu çalışmalarla İK’cıların engelli bireylerin iş yaşamında karşılaşabileceği zorluklara ilişkin farkındalıklarını arttırmaya katkı sağlıyoruz” diyen  Cömert, kendi bünyelerinde de engelli çalışanlara istihdam sağlamayı öncelediklerini belirtiyor. İş dünyasında telekomünikasyon, otomotiv ve havacılık gibi sektörlerin özellikle işitme engellilere yönelik zaman zaman istihdam alanı açtıklarına işaret eden Cömert’e göre, bankacılık ve sigortacılık engelli istihdamına duyarlı olan sektörler arasında yer alıyor.

AMAÇ KOTA DOLDURMAK OLMAMALI

Doğru ve sistematik bir eğitim programı ile işitme engellilere, özellikle de teknolojiye ilgi duyanlara verilecek donanım ile bu alanda yüksek motivasyonla başarı elde etmenin mümkün olduğunu ifade eden Cömert’e göre, daha yüksek verim ya da ucuz iş gücü sağlamak amacıyla engelli istihdam etmekten öte, şirkete değer katacak elemanların seçilmesine özen gösterilmeli. Zorunlu engelli kotasını doldurmak yerine engelli çalışanın verimli olacağı alanlarda değerlendirilmesi gerektiğini belirten Cömert, “İşverenin onların şirketteki katkılarına ihtiyaçları olduğunu hissettirmeleri de verimlilik açısından ayrı bir önem taşıyor” diyor. Yalnızca engelli çalışan kotasını doldurabilmek adına işe alım yapan firmaların, dil, eğitim ve beceri yönünden oldukça yetenekli elemanların potansiyellerini değerlendiremediğine değinen Cömert, engelli bireylerin çoğunlukla yeteneklerinin altında bir kapasiteyle çalışmak zorunda bırakıldıklarını vurguluyor. Bu durumda bir taraftan şirket alabileceği verimi göz ardı ederken diğer yandan da çalışan mutsuz oluyor. 

AÇIK OFİS İŞİTME ENGELLİLER İÇİN İDEAL

Talent Smart işe alım çözümleri direktörü Ayşen Çalık, sessizliğe ve konsantrasyona ihtiyaç duyulan açık ofis ortamlarının işitme engelliler için ideal olduğunu belirterek, “Örneğin teknoloji firmalarında çalışan yazılımcılar işlerini yapabilmek için sessiz bir ortama ihtiyaç duyuyor ancak sessiz bir ofis ortamı yaratmak her zaman mümkün olmuyor maalesef. Günümüz çalışma ortamlarının da açık ofis olduğu düşünülürse bu tür pozisyonlar için engelli adayların tercih edilmesi avantaj yaratabilir” diyor.

VİYANA’DA ÖDÜL ALDI

Engelsizkariyer.com, Şubat ayında Türkiye’yi 70 ülke arasında temsil ederek Viyana’da “2017 Yılı Engelli İstihdam Alanındaki Yenilikçi Politika/Uygulama Projesi” dalında ödüle layık görüldü.  Kızıltaş ödülü Zero Project kurucusu Martin Essl ve Dünya Gelecek Konseyi kurucusu Jakob von Uexküll tarafından Birleşmiş Milletler’in Viyana’daki ofisinde düzenlenen bir törenle teslim aldı.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s