KIRIK CAMLAR SUÇ SEBEBİ

Çevredeki düzensizlik ve bakımsızlığın suç oranlarını arttırdığı iddiasında bulunan ‘kırık cam teorisi’ni uzmanlar açıkladı: “Suçun nedeni yoksulluk değil, düzensizlik!”

ÜRÜN DİRİER

1994-2001 yılları arasında görev yapan, Newyork’un efsane belediye başkanı Rudy Giuliani, şehirde zirve yapmış olan suç oranlarını radikal bir şekilde düşürerek gönüllere taht kurmuştu. 11 Eylül sürecini de çok iyi yöneten başkan, adını tüm dünyaya duyurmayı başarmıştı. “Suçla mücadeleyi nasıl başardınız?” sorusuna başkanın verdiği cevap hala akıllarda: “Metruk bir bina düşünün. Binanın camlarından biri bile kırılsa, o camı hemen tamir ettirmezseniz, çok kısa sürede, oradan geçen herkes bir taş atıp binanın tüm camlarını kırar. Ben ilk cam kırıldığında hemen tamir ettirdim.”

cam

SUÇ DÜZENSİZLİKTEN DOĞUYOR

Başkanın sözleri, aslında suç psikolojisinde 80’lerde ortaya atılmış bir teoriye dayanıyordu; Kırık cam teorisine. Sosyal bilimciler James Q. Wilson ve George L. Kelling tarafından, yapılan sosyal deneylerin sonuçları çerçevesinde ortaya atılan teori, o zamandan günümüze kadar çok tartışılmış ve çok ses getirmiş bir iddiaya sahip. Teoriye göre, binadaki kırık bir cam gibi kamusal alandaki küçük düzensizlikler bile, toplumsal düzenin bozulmasına yol açarak suça eğilimi arttırıyor. Çünkü insan, kırık, bozuk, düzensiz yani çirkin bir ortamda daha çok düzensizlik ve çirkinlik yaratmaya meyilli hale geliyor. Ufak bir düzensizlik bile otorite eksikliği hissine sebep olarak suç potansiyelini yükseltiyor. Bu teori, varoş dediğimiz gettolarda suç oranının diğer semtlere kıyasla çok daha yüksek olmasını da açıklıyor. Teoriye göre semtteki insanların yoksul ya da varlıklı olmaları durumu değiştirmiyor. Yani suç ve suçlu yoksulluktan değil düzensizlikten doğuyor. Yapılan sosyal deneyler de bunu destekliyor. Örneğin zengin bir muhite bırakılan camı kırık bir araç, bir süre sonra tıpkı getto bir mahallede olduğu gibi yağmalanmaya başlıyor. Ya da birkaç camı kırılmış metruk binanın bir süre sonra tüm camları kırılıyor. Bu binanın bir gettoda ya da zengin bir muhitte olması da sonucu değiştirmiyor.

Bu teori akla göçler ile başlayan gecekondulaşma ve çarpık kentleşmenin mağduru olan İstanbul’u getiriyor. Kırık cam teorisi, İstanbul’da suç oranlarının getto semtlerde daha yüksek olmasını da açıklıyor.

SUÇUN SEBEBİ YOKSULLUK DEĞİL

Konuyla ilgili görüştüğümüz adli psikiyatri uzmanı Dr. Hüseyin Soysal, suç oranlarındaki yükselişin sebebinin yoksulluk olmadığına vurgu yaparak “Birçok araştırma gösteriyor ki, suça eğilim göç etmiş insanların yeni çevreye uyum sağlayamamasıyla direkt bağlantılı. Akraba, aile ve arkadaşlarından oluşan dar çevreden uzaklaşan göçmenler, yeni çevrelerinde kendilerini güvende hissetmedikleri için suça eğilimli hale geliyor. Kırık cam teorisinde olduğu gibi çevrenin de bu güvensizliği yükseltecek şekilde düzensiz ve bakımsız olması, hızlı ve çarpık kentleşme suç oranlarını arttırıyor. Bu oranlar ilk göç edenlerden ziyade kendini ikinci kuşakta çarpıcı bir şekilde göstermeye başlıyor” diyor.

KONUT SIKLIĞI KORUNMA PSİKOLOJİSİNDEN

KIRIK CAM TEORÝSÝ
Arkın Gelişin

Suç psikolojisi uzmanı/ Polisiye yazarı Arkın Gelişin de, suça yol açan ana unsurlardan birinin otorite tarafından çarpık kentleşmeye ‘göz yumulması’ olduğunu belirterek, “Organizma ile çevre arasındaki ilişkileri inceleyen ekoloji her ne kadar biyolojik bir kavram olsa da, günümüzde kriminolojide de (suç bilimi) kullanılmaya başlandı. Hatta kriminoloji ‘suçluluk bölgeleri’ adı altında bir haritalama metodu kullanmaya başladı. Bu metod ile suçun yer itibarıyla dağılışı tespit ediliyor ve ortamın analizi yapılıyor. Ekoloji ile uğraşanlar suçu, çevrenin değişimi ile birlikte ortaya çıkan sosyal değişmenin bir fonksiyonu olarak açıklamaya çalışıyor. Sahte kentleşmenin getirdiği yetersiz imkanlar ve anomi (düzensizlik, karmaşa) suç işlemede etken olabiliyor” diye konuşuyor. Gecekondu bölgelerinde evlerin genellikle sık yerleştirildiğine değinen Gelişin, “Konutların sıklığı dışarıdan gelecek herhangi bir tehlikeye karşı korunma psikolojisinden ileri gelmektedir. Çocukların hayal dünyalarını ve düşünce gücünü geliştirecek, kendisine ait bir odadan mahrum, ailenin her kavgasına tanık olacak kadar dar alanda büyümesi de ileride suça yönelme riskini tetikliyor” diyor.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s