Çökertme’den çıktım da Halilim

Türk siyasi tarihine adını sigaraya karşı sürdürdüğü amansız mücadeleyle yazdıran ANAP’lı eski Sağlık Bakanı Bülent Akarcalı, sigara reklamlarına el atınca aldığı tehditleri “Ölüm Tacirleri” adı altında kitaplaştırdı. Kitabı konuşmak için bir araya geldiğimiz Akarcalı, Ege’nin ünlü Çökertme türküsünün arkasındaki acı Reji dönemini de anlattı.

ÜRÜN DİRİER
Fotoğraf: Abdullah Ümit Özcan

Bülent AkarcalıYılda yaklaşık 20 milyar dolarımız başta ABD olmak üzere İngiliz ve Japon sigara kartellerinin cebine gidiyor. Türkiye’de bir yılda sigaraya bağlı sebeplerden erken yaşta hayatını kaybedenlerin sayısı, 20. yüzyılda savaşlarda ölen insan sayısına eşit, yaklaşık 100 bin civarı. Ayrıca PKK’nın en önemli gelir kaynağı da sigara kaçakçılığı. Yani askerimize, polisimize sıkılan her bir mermide içtiğimiz sigaranın külleri duruyor. Bu sözler sigarayla ilk mücadele eden isim olarak bilinen, eski Sağlık Bakanı Bülent Akarcalı’ya ait. Akarcalı 88’de başlayıp 96’da taçlandırdığı sigara mücadelesini ve aldığı tehditleri Ölüm Tacirleri adı altında kitaplaştırdı.

İçilen her kaçak sigara askerimize bir kurşun

Kitap, başta THY’nin iç hat uçuşları olmak üzere, otobüslerde, okul, kültür merkezi ve hastane gibi kamusal alanlarda sigara içilmesini yasaklayan Akarcalı’nın, sigara reklamlarına da engel getirmesiyle beraber uluslar arası kartellerin hedefi haline gelişini belgeleriyle anlatıyor. Kitabı konuşmak üzere Baltalimanı’ndaki evinde bir araya geldiğimiz Akarcalı, Amerikan sigara devinin de tıpkı Reza Zerrab gibi ‘ambargo ülkesiyle ticaret’ yapmaktan dolayı yargılanması gerektiğini söylüyor. Irak’a ambargo yıllarında İspanya Valencia Limanı’ndan yola çıkan konteynırların Kıbrıs Rum kesimi üzerinden Kuzey Irak’a sokulduğunu anlatan Akarcalı, “O konteynırlar günümüzde de olduğu gibi Kuzey Irak üzerinden PKK’ya aktarılıyordu. Bugün de değişen bir şey yok. Bandrolsüz her sigara askerimize sıkılan bir kurşundur” diyor. Bakanlık yaptığı yıllarda hem kendisine hem eşine, hatta İzmir’deki annesine bile isimsiz tehdit telefonları geldiğini, sigara reklamlarının yasaklanmaması için sigara lobileri ve TÜSİAD’dan baskı gördüğünü anlatan Akarcalı, “Annem korkuyor diye yedi sekiz kere evinin telefon numarasını değiştirttim, gizli yaptım ama yine de her seferinde ulaşmayı başardılar” diyor. Akarcalı’nın sigara ile verdiği mücadelede gördüğü baskı ve sindirme politikaları kitapta ayrıntılarıyla ve belgeleriyle yer alıyor. Kitapta en dikkat çeken kısım ise, belki çoğu kişinin bilmediği ‘Tütün Reji’si döneminin anlatıldığı bölüm. Ege’nin meşhur Çökertme türküsünün ardında yatan acı bir dönemi anlatıyor.

Kolcular gelirse Halilim nerelere kaçalım…

Kırım Savaşı’yla başlayan iç ve dış borçlanma sürecinin sonunda Osmanlı borçlarını ödeyemez hale gelir. Osmanlı Devleti’nin en önemli gelir kaynaklarından biri olan tütün gelirlerine 1875 yılında bir Avusturya-Fransız şirketi tarafından borçlara karşılık olarak el konur. Şirkete Fransızca Tekel anlamına gelen Reji adı konulur. Reji idaresi kendi memur ve silahlı kolcuları vasıtasıyla ülkedeki tüm tütün üretimine el koyar. Köylü kendi içeceği tütün bile ayıramaz. Eğer bunu yaparsa, hele bir de Reji’den sakladığı tütününü satarken yakalanırsa cezası ölümdür. Reji ‘kolcu’larının sorgusuz infaz hakkı vardır. 47 yıl süren Reji idaresi boyunca kolcular tarafından infaz edilen kişi sayısının 20 binin üzerinde olduğu biliniyor. Çoğu da tütün ekimi yapan köylüler. Bugün bu acı dönemi bilen az sayıda kişi olsa da Çökertme türküsünü herkes bilir.

Gidelim gidelim Halilim Çökertme’ye varalım
Kolcular gelirse Halilim nerelere kaçalım
Teslim olmayalım Halilim aman kurşun saçalım…

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s