BEYİN DALGALARINI EĞİTİYOR

Şizofreniden Alzheimer’a, şiddet eğiliminden depresyona kadar birçok psikiyatrik hastalıkta “Neurofeedback” yöntemini kullanan Psikiyatrist Dr. Tanju Sürmeli, “Psikiyatrik hastalıklar düşme veya çarpma sonucu oluşan bir kafa travmasından kaynaklanabiliyor. Bu yöntem ile amaç, beyindeki elektrik devreleri düzeltmek” diyor.

NEUROFEEDBACK
Tanju Sürmeli

ROPORTAJ: ÜRÜN DİRİER

Son yıllarda yapılan araştırmalarda, psikiyatrik hastalıkların sadece kimyasal bir bozuklukla açıklanamayacığa dair veriler çoğaldı. Sinir hücreleri arasındaki bağlantıların zayıflamasına yol açan elektriksel aktivite bozukluklarıyla ilgili araştırmalar hız kazandı. Peki devreleri ne bozuyor? Psikiyatrist Dr. Tanju Sürmeli’ye göre 25 yaşına kadarki zaman çok kritik. Beynin olgunlaşması 25 yaşına kadar sürüyor. Bazı faktörler bu sürece müdahale ettiği zaman, beyindeki elektrik bağlantılarda sorunlar çıkıyor. Bu da bazı hastalıklara yol açıyor. Bu faktörler arasında kafa darbeleri, kötü beslenme ve kötü ebeveynlik gibi etkenler var. Beynin darbe alan bölümünde bozulan elektrik devreleri, şizofreni, depresyon, manik atak, kişilik bozukluğu, anksiyete ve şiddet eğilimi gibi çeşitli hastalıklara neden olabiliyor. Alınan bir darbenin etkisi 20 yıl sonra bile ortaya çıkabiliyor. ABD’de yapılan araştırma sonuçlarına göre, cinayet işleyenlerin neredeyse tümünün beyin EEG kayıtlarında bir kafa darbesi izi bulunuyor.

Şizofreniden Alzheimer’a, şiddet eğiliminden depresyona kadar birçok psikiyatrik hastalığın düşme veya çarpma sonucu oluşan bir kafa travmasından kaynaklanabileceğini gösteren uluslararası bilimsel yayınlar olduğunu söyleyen Psikiyatrist Dr. Tanju Sürmeli, uyguladığı Neurofeedback tedavi yöntemini Karar’a anlattı. “Çocuk yaşta alınan kafa travması hemen belirtiler verebildiği gibi 10-20 yıl sonra birden ortaya çıkıp çeşitli psikiyatrik hastalıklara sebebiyet verebilir” diyen Dr. Sürmeli, yöntemin dünyadaki uygulama alanları hakkında bilgi verdi. Amerikan Uluslararası Neurofeedback Birliği ve QEEG Birliği yönetim kurulu üyesi de olan Dr. Sürmeli, kötü ebeveynliğin beyin gelişimini olumsuz etkileyerek beyindeki elektrik devreleri bozduğunu açıkladı.

Beyin dalgalarını değiştirmek öğretilebilir

Neurofeedback”, kişiye kendi beyin dalgalarıyla ilgili bilgi verilirse (EEG aracılığıyla), o kişinin bunları değiştirmeyi öğrenebileceği ve bu değişikliklerin kalıcı olacağı ilkesine dayanıyor. Buna bir tür beyin egzersizi de denebilir. Yöntemin temelinde, hastanın seanslarda zihin oyunları oynaması yatıyor. “Neurofeedback” seanslarında hasta, kafasına (saçlı deriye) yerleştirilen elektrotlar vasıtasıyla bilgisayara bağlanıyor. Elektrotlar, beynin hastalıkla ilgili bölgesinden gelen elektrik akımlarını ölçüp ekrana yansıtıyor. Kesinlikle beyne herhangi bir elektrik akımı verilmiyor. Hasta, elektrotlar aracılığıyla monitörden, söz konusu bölgedeki beyin dalgalarını görebiliyor. Bu dalgaların görüntüsü hastaya bir harita ya da bir oyun aracılığıyla gösteriliyor. Oyun, kişinin beyin gücüyle çalışıyor da diyebiliriz. Oyun, hastanın beynindeki belirli bir bölümün dalga boyuna ayarlı olduğundan, kişi oyunda başarılı oldukça, iyileşmek için arttırması veya azaltması gereken beyin dalgasını gerekli frekansa getirmiş oluyor. Bunu seanslar aracılığıyla sık sık tekrarlayan beyin, istenen frekansı üretmeye şartlanıyor. Hasta thetayı, deltayı azaltıp, hızlı dalgaları yani betayı, SMR dalgasını yükseltmeyi öğrenebiliyor mesela. İki, üç aylık seansların ardından kişi, gerekli olduğunda beyin dalgalarını aktive etmeyi ya da pasifleştirmeyi öğrenmiş oluyor.

Dünyada nerelerde uygulanıyor?

Washington Üniversitesi, Londra Kraliyet Koleji, UCLA, Chicago Illinois Üniversitesi, Cambridge Üniversitesi, Rochester Teknoloji Enstitüsü, Tennese Üniversitesi ve Northwestern Üniversitesi gibi onlarca okulda eğitim ve araştırma departmanı bulunan neurofeedback, Hollanda, İsviçre, Almanya, Belçika ve ABD’de Teksas gibi bazı eyaletlerde genel sağlık sigortası kapsamında yer alan bir tedavi yöntemi. Obama’nın sağlık reformu olarak adlandırılan Obama Care’de özellikle çocuklar için en etkili tedavi yöntemlerinden biri olarak sigorta kapsamına alınmıştır. Amerikan Çocuk Hastalıkları Akademisi de bu yöntemi onaylıyor. Minneapolis Gazi İşleri Departmanı Tıp Merkezi ile Bergen ve Goethe Üniversitesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi bölümlerinde, NASA tarafından da astronot eğitimlerinde kullanılıyor. Amerikan askerlerinde de kullanılıyor.

Psikiyatrik hastalıklara kalıcı tedavi

Dünyada en fazla dikkat eksikliği ve hiperaktivitede kullanılıyor. Başarı oranı yüzde 75. Epilepside ise başarı oranı 65-82 arası. Uyuşturucu ve alkol bağımlılığı tedavisinde de başarı oranı yüzde 78-80 arasında. Ki ilaç ile uyuşturucu bağımlılığı tedavisinde başarı yüzde 10-20 arası. İyileşenlerin de yüzde 80’i bir yıl içinde uyuşturucuya geri dönüyor. Depresyon tedavisinde Neurofeedback ilk üç gün içinde etkisini göstermeye başlıyor. On günde uykunun düzene girdiğini ve hastanın hayattan zevk almaya başladığını, yirmi gün içinde de iyileştiğini söyleyebiliriz. Oysa İsviçre’de yapılan bir araştırmaya göre, antidepresan alan hastalarda ilacın etkisi ilk iki ayda yüzde 70-80 olarak görünürken, bu etki altı ay sonunda yüzde 24’e, bir yıl sonunda da yüzde 11’e düşüyor.

Travma Sonrası Stres Bozukluğu, Damar sertliğine bağlı bunama ve Alzheimer’da da Neurofeedback çok etkili. “Oğlunun bile adını hatırlamayan 80 yaşındaki bir hastamızın 0 olan hafıza testi sonucu 9 puana yükseldi. Hastamız 6 ayın sonunda oğlunun adını hatırlıyor, artık altına yapmıyor ve geceleri uykusunda bağırmıyordu” diyen Dr. Sürmeli’nin Alzheimer araştırması ABD’deki hakemli tıp dergilerinden Clinical EEG and Neuroscience’ta da yayımlanmıştı.

Sporcular da kullanıyor

Neurofeedback”, fiziksel ve zihinsel performans arttırmak için de kullanılıyor. Dr. Sürmeli’nin anlattığına göre yöntem, amatör ve profesyonel olimpiyat atletleri tarafından beynin “software”i olarak tanımlanıyor. Bir oyuncu maç günü çok heyecanlı ve kendini baskı altında hissediyorsa, anksiyeteye bağlı olarak, fazla beta aktivitesi gösteriyor. Bu, yoğun dikkat dalgasıdır. Beta dalgası dikkat dalgası olmasına rağmen, beyinde fazla üretilen beta dalgası anksiyete yarattığından, kişiyi gergin ve agresif yapar, yanlış kararlar vermesine neden olur. Beyne fazla beta dalgasını azaltmayı öğrettiğimizde, aynı oyuncu daha sakin bir şekilde maça çıkıp doğru kararlarla kendisini ve takımını galibiyete taşıyabilir. Bir basketbolcunun heyecanla topu fileden geçirememesi ya da tenisçinin puan kaybetmesi, o sırada beynin ön bölgesinde theta veya beta dalgalarında artış olduğundandır. Araştırmalar, alpha dalgalarını arttırarak dikkat ve konsantrasyonun arttırılabildiğini, odaklanma problemlerinin azaldığını gösteriyor. Arizona State Üniversitesi’nde okçular üzerinde yapılan araştırmalarda, sol hemisferde alpha dalgası çalışıldığı zaman okçuların hedefi şaşırmadıkları tespit edilmiş. Aynı etkiler golfçüler, basketbolcular ve atıcılarda da gözlemlenmiş. UCLA’dan Dr. Sterman ise, pilotların alana inişlerinin simule edildiği bir çalışma yapmış ve pilotların beyin dalgalarını kaydetmiş. Deneyde, iniş sırasında beyinde ilgili bölümdeki theta ve alpha ritmini azaltabilen en iyi altı pilot daha sonra B2 bombardıman öğretmeni olarak görevlendirilmiş.

Bugün, “neurofeedback”, The Resilience Institute for Performance Improvement (Performans Geliştirmek için Esneklik Enstitüsü), David Leadbetter Golf Academy (David Leadbetter Golf Akademisi), ABD, Norveç ve Tayvan Olimpik idman merkezleri, United States Army’s Centers for Enhanced Performance (ABD Ordu Performans Geliştirme Merkezleri) ile US Army National Marksmanship Team (ABD Ordu Ulusal Atıcılık Takımı) gibi yerlerde performans arttırıcı olarak kullanılıyor.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s