Türkiye Hile Haritası

İlk Türk hile denetim firması Fraud Research Corporation (FRC) Türkiye’nin “Hile Haritası”nı çıkardı. Araştırmaya göre hileye başvuranların yüzde 60’ı erkekler. Çalıştığımız yeri 4-5 yıl sonra dolandırmaya başlıyoruz. Hilekarların karakteristik özelliği çok konuşkan ve sevimli olmaları. İşe en önce onlar gelir en son onlar çıkar. Hiç tatile çıkmazlar. En sık hile ise kayıtlara girmeden zimmete para geçirme.

ALI ORS

Şirket ve kurumlardaki yolsuzlukları, suistimalleri ve çalışan hilelerini ortaya çıkaran Türkiye’nin ilk mali dedektiflik şirketi FRC, Türk hilekarların şifrelerini yazdı. Bir hilekarı ortaya çıkaracak en temel 50 unsur olduğunu söyleyen FRC yönetim kurulu üyesi Ali Örs, “Dünyada her yıl ortalama 3 trilyon dolarlık yolsuzluk yapılıyor” dedi. ABD Sertifikalı Hile Uzmanları Derneği ACFE’nin raporlarına dayanarak, her yıl şirketlerin özvarlıklarının yüzde 7’sini hilekarlar yüzünden kaybettiğini belirten Ali Örs, “Türkiye’deki şirketlerde yapılan yolsuzluklarda bir numaralı şüpheli bizim için öncelikle akrabadır. Çünkü şirketin ikinci adamı genellikle bir akraba olur ve gereğinden fazla yetkilendirilir” açıklamasında bulundu. Örs, araştırma sonuçlarını şöyle özetledi:

Yüzde 10 mutlaka dolandırır

İnsanların yüzde 15’i hiçbir durumda hile yapamazlar, yüzde 10’u ise tam tersine her durumda hile yapar. Geri kalan yüzde 75’i ise fırsatını bulunca hile yapabilir. Hileye başvuranların cinsiyetlere göre oranı yüzde 40 kadınlar, yüzde 60 erkeklerdir. Çalıştığı şirkette dolandırıcılık yapanların yüzde 30’u bunu ilk üç yıl içerisinde gerçekleştirir. Yüzde 70’i ise dördüncü ve beşinci yılda yapar bunu.

İkinci adama dikkat! Gözler akrabada!

Türkiye’deki işletmelerin büyük çoğunluğu genelde bir aile ferdi tarafından yönetilir veya tek kişi tarafından kontrol edilmeye çalışılır. İşletmelerde iç kontrol sistemleri zayıf. Bir işi başından sonuna kadar bir kişi yapabiliyor. İşletme sahibinin yanında çoğunlukla ikinci adam konumunda güvenilir olduğu kabul edilen bir çalışan bulunur. İkinci adam mali işlerle uğraşır ve gereğinden fazla yetkilendirilir. Bu kişi genelde güven duyulan bir akrabadır. Ancak şu unutulur ki, akrabalar birbirlerini diğer insanlardan daha çok kıskanırlar. Dolayısıyla şirketlerde yapılan yolsuzluklarda bir numaralı şüpheli bizim için öncelikle akrabadır. İkinci adam kasa, banka ve çek işlemlerine hakim olduğundan dolayı, güvenilir konumunu kullanarak rahat bir şekilde hile yapabilir. İşletmelerde yapılan hilelerin büyük kısmı ortaya çıkmadan yok olup gider. Ortaya çıksa bile, işveren bütün bilgilerine sahip olan bu kişiden korkar ve davacı olmaz, yaptığı yanına kar kalır.

Hilekarı tanıma yolları

Hilekarların karakteristik özellikleri arasında genellikle çok konuşkan ve sevimli olmaları vardır. Kendilerine çok değer biçerler, hastalık derecesinde yalancıdırlar ve vicdan azabı çekmezler. Manipülasyonda ve bozgunculukta aşırı hünerlidirler. Başkalarının duygusuna önem vermeyen tiplerdir. Kurnaz ve egoisttirler. İşe en önce onlar gelir, en geç onlar giderler. İşinin bitmediğini bahane edip geç saate kadar çalışırlar. Yokluklarında dolandırıcılıklarının ortaya çıkmasından korktukları için yıllarca izin yapmadan çalışırlar. Veya en çok birkaç gün tatil yaparlar.

Hilekarı ortaya çıkarmada yüksek miktarda kişisel borç, kazancının elverdiğinden daha lüks yaşama, spekülatif yatırımların içersinde bulunma, kumar alışkanlığı, alkol veya uyuşturucu problemi bir numaralı belirtiler arasındadır. Ailevi sorun ve baskı, işle ilgili memnuniyetsizlik ve şikayet, işin batacağı konusunda inanç, tedarikçilerle veya müşterilerle çok yakın ilişkiler, işteki performanssızlığını sürekli bahanelerle kapatmaya çalışma da diğer belirtilerdir. Bir işi gerçekleştirmek için kurnazca görüşmeler ve pazarlıklar yapma alışkanlığı, kısa süreli iş ve ikamet değiştirmeler gibi istikrarlı olmayan bir hayat tarzı, işin sistemine ve işleyişine sürekli olarak itiraz etme gibi durum ve alışkanlıklar da hilekarları diğerlerinden ayırır.

Dolandırıcılığa uygun ortamlar

Dolandırıcılığa uygun ortamlar ise şöyle; yetkin çalışanları olmayan, yetki ve sorumluluğun açık şekilde ortaya konulmadığı, parasal transferlerde yetkilendirmeler için doğru prosedürler uygulamayan, yeterli belgelerden ve kayıtlardan yoksun, iç denetçiler tarafından belirli aralıklarla denetlenmeyen, bağımsız denetçilerin denetiminden yoksun departmanlar.

En sık yapılan hileler

Türkiye’de en sık yapılan hileler arasında, tahsil edilen nakdin, işletmenin kayıtlarına sokulmadan zimmete geçirilmesi; işletmenin kayıtlarındaki nakdin zimmete geçirilmesi; yetkisiz ve uygun olmayan iskonto yapılması; gerçek olmayan borçlar oluşturarak ödeme alınması; stok ve hurda hırsızlığı; gider kalemlerini şişirme ve gereğinden fazla sipariş vererek yarar sağlama bulunuyor.

Mali dedektif ne yapar?

FRC adli muhasebe uzmanları, sadece muhasebe konusunda uzman değil; kriminoloji, adli bilişim, hukuk ve davranış bilimleri gibi özel konularda da 8 ay eğitim almışlar. Zimmete para geçirme, finansal suçlar, uygun olmayan muhasebe işlemlerinde, marka ihlalleri ve diğer ticari davalarda adli makamlara uzman şahit olarak destek de verebiliyorlar. Şirket meslek (doktorluk, avukatlık) hileleri ve suistimalleri konusunda da çalışmalar yapıyor.

 

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s