Boşanma Nedeni Mahşerin 4 Atlısı

AMERİKALI GOTTMAN ÇİFTİNİN 40 YIL BOYUNCA YAPTIĞI MUTLU EVLİLİK VE BOŞANMA ARAŞTIRMALARI, SORUNLU İLİŞKİLERE IŞIK TUTUYOR.

Amerikalı Dr. John ve Julie Gottman’ın 1970 yılından bu yana 3000’i aşkın çift üzerinde yapmış olduğu araştırmalara dayanan Gottman Çift Terapisi, 2010 yılından bu yana Nişantaşı’ndaki Psikoloji İstanbul’daki dört kadın tarafından mutlu evlilikler için kullanılıyor. Gottman Enstitüsü’nün Türkiye temsilcisi olan merkezin sorumlusu Özge Altan Aytun ile, bilinen tüm çift terapilerinden farklı bir yönteme sahip olan Gottman Terapi üzerine konuştuk.

Fotoğraflar: HAYDAR ERÇİN

Fotoğraf: Özge Altan Aytun (siyah elbiseli), Filiz Kaya (arkada soldaki), Birgül Geyimci (yeşil elbiseli) ve Şeyma Çavuşoğlu (arkara sağdaki).

Gottman’ların teorisine göre, boşanmaların esas nedeni nedir?

-Evliliklerdeki esas sorun yaşanan problemler ve çatışmalar değil. Öfke, kızgınlık ve kırgınlık evliliğin bitme nedeni değil. Esas neden Gottman’ların “Mahşerin 4 Atlısı” dediği ‘aşağılama, eleştiri, sürekli savunma ve duvar örme.’

Mahşerin 4 Atlısını biraz açabilir misiniz?

-Dördünün içinde en kötüsü aşağılama. Uzun vadede bağışıklık sistemini bozup çeşitli hastalıklara yol açabiliyor. Aşağılama varsa yani saygı yoksa ilişkiyi kurtarmak neredeyse imkansız. Eleştiri, çiftlerin davranışlarından ziyade birbirlerinin kişilik özelliklerini eleştirmeleridir. Böyle durumlarda eleştirilen kişi takdir edildiği başka bir ortama gitme ihtiyacı hisseder. Savunma, karşı tarafın söylediğiyle ilgili hiçbir sorumluk almayıp sürekli savunmaya geçmektir. “Sen bunu daha çok yapıyorsun” demek gibi… Duvar örmek ise küsmek ve iletişimi kesmektir. Bu hareket karşı tarafa ‘sen değersizsin’ mesajı verir.

Peki her şey güzel başlamışken nasıl oluyor da ilişki bir mahşer yerine dönüşebiliyor?

-Esas neden arkadaşlığın bozulması. Nasıl ki arkadaşlar birbirlerinin nelerden hoşlandığını bilir, birbirlerinin ilgi alanlarına ilgi duyar ve hayallerine destek olur, tartışma sırasında ‘ayıp olmasın’ mantığıyla kırgınlığını yumuşak bir şekilde ifade eder, işte mutlu evli çiftler de arkadaşlığın bu temel kurallarını uygulayan çiftler oluyor. Bu arkadaşlık kuralları bozuldu mu ilişki de çatırdamaya başlıyor.

Gottman çift terapisinin diğer terapi yöntemlerinden farkı nedir?

-Öncelikle diğerleri gibi ‘sorun’ odaklı değil ‘arkadaşlığı ve yakınlığı’ geliştirme odaklı bir terapi uyguluyoruz. Yani çatışmanın çözümüne odaklanmıyoruz.

Nasıl yani sorunu yok mu sayıyorsunuz?

-Araştırmalara göre ilişkilerdeki çatışmaların yüzde 69’u daimi. Yani hiçbir zaman çözülemez. Çünkü bu sorunlar kişisel özeliklere, aileden getirilen alışkanlıklara dayanır. Bunların biri doğru da diğeri yanlış diye bir şey yok. İki ayrı gerçeklik var. Haliyle çözülecek bir şey de yok. Para yönetimi, çocuk eğitimi, kadının çalışması gibi… Biz çifte birbirlerini yaralamadan çatışmayı yönetmeyi öğretiyoruz.

Çatışmayı yönetmekten ne kastediyorsunuz?

-Gottman’ın araştırmalarına göre mutlu çiftler, tartışma sırasında bir olumsuz laf ediyorsa, beş olumlu laf ediyor. Yani onarma amaçlı ‘beni yanlış anlama ama…’ gibi cümleler kullanıyor. Bu yöntem geride yara kalmamasını sağlıyor. Mutsuz çiftler ise bir olumlu bir olumsuz laf ediyor.

Peki sorunlar çözülmezse çift nasıl mutlu yaşayacak?

– 40 yıllık araştırmalara göre, çift sorunları çözülse bile mutlu olmuyor. Esas mutluluk aralarındaki yakınlığın ve arkadaşlığın yeniden kurulmasıyla başlıyor. Biz işte bu nedenle ilgi ve beğenilerin paylaşılması üzerine yoğunlaşıyoruz. Birbirlerinin sorunlu taraflarını değil de sevdikleri tarafları üzerinde yoğunlaşmalarını sağlıyoruz. Sevdiğiniz bir arkadaşınıza düşman gibi ağzınıza geleni söylemezsiniz değil mi? Eşinize de söylemeyeceksiniz.

Ama bazı çift terapisi yöntemleri içindeki her şeyi açıkça ifade etmeyi öğütlüyor…

– Biz eteğindeki tüm taşların dökülmesini kesinlikle yanlış ve yıpratıcı buluyoruz.

Gottman yönteminin diğer yöntemlerden başka farklı tarafları da var mı?

-Evet. Çift terapilerinde en çok uygulanan ilke karşılıklılık ilkesidir. Yani kadın sabah kahvaltı hazırlıyorsa, adam da akşam bir sürpriz yapmalı gibi. Ama bu bizce ilişkiyi geliştirmekte hiç işe yaramıyor. Çifti yaptıklarının şeceresini tutan duygusal muhasebeciler haline getiriyor. Bizim yöntemimizle arkadaşlığı güçlenen çift böyle hesapların peşine düşmüyor.

Size daha çok hangi sorunlarla geliyor çiftler?

-Bebek sonrası ilişki problemleri, aldatma, kıskançlık ve cinsel problemlerle ilgili oluyor daha çok.

Size geldiklerinde ilk ne yapıyorsunuz?

-Tartışmalarını isteyip 10 dakikalık bir video kaydı alıyoruz. Bu bizim yöntemin bir farkı. Çünkü biz bu video kaydında sözlü olmayan ifadelere odaklanıyoruz. Yani mimikleri inceleyerek çiftler arasında aşağılama gibi bir durum var mı diye mikro ifade kodlaması yapıyoruz.

Gottman’lar aldatmaya nasıl bakıyor?

-Aldatma birden bire ilişkinin üzerine düşmüş bir olay değil. İlişkide başlayan duygusal kopukluğun sonucunda meydana gelir. Sadakatsizlik aslında kişinin yeni bir ‘yakınlık’ arayışıdır ki bu arayış bir kişinin en temel hakkıdır.

Ülkemizde ilişki düzelsin diye bebek yapılır genelde. Bu işe yarar mı gerçekten?

-Hayır tam tersi olur. Araştırmalara göre zaten sorunlu olan bir ilişkinin üzerine bebek yapılması, düzelmesi mümkün olan bir ilişkiyi bile kaosa sürükler. Bebek zaten başlı başına büyük bir problemdir, sorunsuz ilişkileri bile derinden etkiler. Bebek sonrası çiftler birbirlerini eskisi gibi önemsememeye başlar, cinsellik uzun süre yok olur. Güçlü bir arkadaşlıkları yoksa ilişki bebekten sonra bozulur. İlişki kurtarmak için yapılan bebekten sonraki boşanmalar çok yaygındır.

Tartışma sırasında çiftlere neler önerirsiniz?

-Mesela “Sen bencilsin” gibi eleştiri cümleleri yerine “Benim şuna ihtiyacım var, yardımcı olabilir misin?” gibi talep cümleleri kullanılmalı. Tansiyonun yükseldiği zamanlarda bir espriyle hava yumuşatılabilir ya da tartışmaya ara verilebilir.

Peki her evlilik kurtarılabilir mi?

-Bizim öyle bir amacımız yok. Bazı çiftlerin boşanması gerekiyorsa bunu da söylüyoruz. Özellikle çocuk varsa, çocuğun sağlıksız bir ilişkinin içinde büyümesi çok tehlikeli olur.


Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s